Hoe je als startende leidinggevende écht gehoord wordt

Start Sterk als leidinggevende – deel 2 van 11

Communicatie is misschien wel de meest onderschatte vaardigheid in leidinggeven. Niet omdat leidinggevenden niet kunnen communiceren, maar omdat we vaak denken dat het vanzelf gaat. Je spreekt, je legt uit, je overlegt. En toch merk je dat boodschappen anders landen dan je bedoelt, dat afspraken niet altijd worden nagekomen of dat gesprekken spannender worden dan nodig.

Voor startende leidinggevenden wordt hier vaak zichtbaar dat leidinggeven niet alleen gaat over wat er moet gebeuren, maar vooral over hoe je aanwezig bent in het contact met anderen. Over wat je zegt, wanneer je het zegt en wat je ondertussen uitstraalt. Dáár zit je beïnvloedingskracht als leidinggevende.

Communicatie als basis van effectief leidinggeven

Goede communicatie gaat niet over overtuigen of zenden, maar over afstemmen. Over luisteren, verhelderen en aanwezig blijven, ook wanneer het gesprek lastig wordt. Zeker voor startende leidinggevenden vormt communicatie de basis van effectief leidinggeven, omdat hier zichtbaar wordt hoe jij omgaat met spanning, verschil van inzicht en verantwoordelijkheid.

In de praktijk keren drie communicatievaardigheden steeds terug: echt luisteren, helder zijn over verwachtingen en spanning durven dragen. Ze klinken eenvoudig, maar blijken juist in de hectiek van alledag lastig toe te passen. Niet omdat je ze niet kent, maar omdat ze iets vragen van jouw houding als leidinggevende.

Leren om echt te luisteren als leidinggevende

Iedereen luistert, maar niet iedereen hoort. Echt luisteren betekent dat je je aandacht volledig bij de ander houdt, zonder alvast te bedenken wat je gaat zeggen of hoe je het gesprek wilt sturen. Het vraagt dat je je oordeel even uitstelt en ruimte laat voor wat de ander werkelijk wil vertellen.

Dat is in de praktijk niet eenvoudig. Zeker wanneer je tijdsdruk voelt, wanneer je het oneens bent of wanneer je denkt dat je de oplossing al ziet. Juist dan is de neiging groot om het gesprek te sturen of te versnellen. Toch is het precies op die momenten dat luisteren het verschil maakt.

Wanneer mensen zich gehoord voelen, ontstaat er rust. Ze hoeven zichzelf niet te verdedigen of te herhalen en zijn eerder bereid om mee te bewegen. Echt luisteren versterkt daarmee niet alleen de relatie, maar ook je beïnvloedingskracht als leidinggevende. Je hoeft minder te overtuigen, omdat de ander zich serieus genomen voelt.

Helder zijn over verwachtingen als leidinggevende

Veel misverstanden in teams ontstaan niet door onwil, maar door onduidelijkheid. Als leidinggevende kun je denken dat je helder bent geweest, terwijl de ander iets heel anders heeft begrepen. Wat voor jou vanzelfsprekend lijkt, hoeft dat voor de ander niet te zijn.

Helder communiceren over verwachtingen betekent dat je expliciet maakt wat je verwacht, waarom dat belangrijk is en hoe succes eruitziet. Het vraagt ook dat je checkt of de ander dit op dezelfde manier heeft begrepen. Dat is geen vorm van controle, maar van zorgvuldigheid.

Wanneer verwachtingen duidelijk zijn, ontstaat er rust in het team. Mensen weten waar ze aan toe zijn en wat er van hen wordt verwacht. Dat voorkomt frustratie, aannames en onnodige correcties achteraf, en draagt bij aan vertrouwen en veiligheid.

Spanning durven dragen in lastige gesprekken

Leidinggeven betekent soms dat je gesprekken voert die je liever zou vermijden. Een teamlid aanspreken, een lastige boodschap brengen of een besluit uitleggen waar niet iedereen blij mee is. De neiging kan groot zijn om spanning te verzachten of uit te stellen, maar daarmee verdwijnt de spanning zelden.

Spanning durven dragen betekent dat je aanwezig blijft in het gesprek, ook wanneer het ongemakkelijk wordt. Dat je niet dichtklapt of gaat pleasen, maar ruimte houdt voor wat gezegd moet worden. Het vraagt rust, aandacht en het vermogen om niet meteen te willen oplossen.

Wanneer jij als leidinggevende spanning kunt verdragen, voelen anderen dat ook. Het gesprek wordt eerlijker en problemen komen eerder op tafel. Dat draagt bij aan vertrouwen, duidelijkheid en samenwerking in het team.

Wat communicatie van jou vraagt als leidinggevende

Communicatie is geen techniek die je eenmalig leert, maar een houding die je ontwikkelt. Het vraagt dat je zicht krijgt op je eigen neigingen: wanneer je snel wilt uitleggen, wanneer je geneigd bent het gesprek over te nemen of wanneer je spanning liever uit de weg gaat.

Door daar bewust van te worden, vergroot je je beïnvloedingskracht. Niet omdat je harder praat of meer argumenten gebruikt, maar omdat je helderder, rustiger en consistenter wordt in je communicatie. Daarmee sluit communicatie direct aan op wat in de volgende delen verder wordt uitgediept: zelfbewustzijn, zelfreflectie en empathie.

Reflectievraag

In welke gesprekken merk jij dat je vooral wilt uitleggen of overtuigen, terwijl luisteren of verhelderen misschien effectiever zou zijn? Wat gebeurt er als je in die situaties iets meer ruimte laat?

Lees verder in de reeks Start Sterk als Leidinggevende

• Deel 1 – Waarom kennis niet genoeg is

• Deel 2 – Communicatie en beïnvloedingskracht

• Deel 3 – Zelfbewustzijn en zelfreflectie

• Deel 4 – Empathie en verbinding