Waarom leidinggeven pas werkt als je ook leiding kunt geven aan jezelf
Start Sterk als Leidinggevende – Deel 3 van 11
Zelfbewustzijn en zelfreflectie zijn belangrijke vaardigheden voor een leidinggevende. Ze helpen je om op te merken wanneer het niet langer gaat over het team, maar over jou. Je ergert je, je voelt spanning of je trekt je juist terug. Je reageert alsof het probleem bij de ander ligt, maar als je eerlijk bent, dan weet je dat het óók gaat over jou. En op het moment dat je dat beseft, maak je een start met zelfbewust leidinggeven.
Je bent nooit neutraal als leidinggevende
Als leidinggevende neem je jezelf altijd mee in je werk. Je stemming, je aannames, je onzekerheden en je spanning werken door in hoe je gesprekken voert, beslissingen neemt en aanwezig bent in het team. Ook wanneer je niets zegt, ook wanneer je denkt dat je alleen maar observeert, heeft wat er in jou gebeurt invloed op de ander. In wat wel wordt uitgesproken en wat niet. In hoeveel ruimte mensen voelen om eerlijk te zijn.
Juist voor startende leidinggevenden kan dat confronterend zijn. Je kunt zorgvuldig communiceren en goede intenties hebben, maar wanneer je jezelf niet meeneemt in wat er gebeurt, neemt iets anders het over. Niet omdat je dat wilt, maar omdat neutraliteit niet bestaat.
Wat zelfbewustzijn voor leidinggevenden écht betekent
Zelfbewustzijn wordt vaak verward met eindeloos analyseren achteraf. Terugkijken op gesprekken, jezelf kritisch bevragen of bedenken wat je anders had moeten doen. Maar zelfbewustzijn gaat over iets anders. Het is het vermogen om op te merken wat er in jou gebeurt terwijl je midden in het gesprek zit.
Dat is lastig, omdat je brein onder druk automatisch terugvalt op bekende patronen. Je gaat verklaren, verdedigen, pleasen of controleren. Niet bewust en niet expres, maar wel met effect op je team. Zelfbewustzijn creëert een pauze tussen prikkel en reactie, en juist die pauze maakt verschil in hoe je als leidinggevende handelt.
Drie situaties waarin startende leidinggevenden zichzelf kwijtraken
- Wanneer je geraakt wordt in contact met je team
Een teamlid reageert fel in een overleg of spreekt je tegen waar anderen bij zijn. Je voelt het meteen. Je lichaam spant zich aan en zonder dat je het doorhebt, reageer je automatisch. Je wordt kort, gaat uitleggen of kapt het gesprek af. Niet omdat je dat wilt, maar omdat je geraakt bent.
Zelfbewustzijn helpt je om dat moment te herkennen en te benoemen: ik word geraakt. Dat besef geeft ruimte om niet direct te reageren, om even te ademen en bewust te kiezen hoe je als leidinggevende aanwezig wilt zijn. Leidinggevenden met zelfbewustzijn reageren minder impulsief en worden door hun team ervaren als voorspelbaar en betrouwbaar, juist op momenten waarop het spannend wordt.
-
Wanneer twijfel je handelen gaat sturen
Moet ik hier iets van zeggen? Zie ik dit goed? Ben ik hier wel de juiste persoon voor? Twijfel hoort bij startend leidinggeven. Sterker nog, reflectieve leidinggevenden twijfelen vaak meer dan anderen. Het verschil zit niet in het wel of niet twijfelen, maar in wat je met die twijfel doet.
Zonder zelfbewustzijn kan twijfel verlammend werken en ertoe leiden dat je gesprekken uitstelt, dingen inslikt of juist gaat overcompenseren. Met zelfbewustzijn zie je je twijfel zonder dat die je stuurt. Je handelt mét twijfel, niet eronder. Dat maakt je geloofwaardig als teamleider.
-
Wanneer je steeds in hetzelfde patroon belandt
Je neemt werk over omdat het anders niet goed of snel genoeg gaat. Je vermijdt confrontaties en baalt daar later van. Of je blijft uitleggen terwijl begrenzen nodig is. Zonder zelfbewustzijn denk je al snel: zo ben ik nu eenmaal. Met zelfbewustzijn zie je: dit is een patroon.
En op het moment dat je een patroon herkent, ontstaat er keuzevrijheid. En keuzevrijheid is de kern van volwassen leidinggeven.
Zelfreflectie als vast onderdeel van leidinggeven
Veel leidinggevenden staan pas stil bij zichzelf als het misgaat, wanneer er spanning ontstaat in het team of wanneer ze vastlopen in hun rol. Onderzoek laat echter zien dat korte, regelmatige reflectiemomenten effectiever zijn dan incidentele diepe analyses.
Vijf minuten kan al voldoende zijn. Niet om jezelf te verbeteren of te corrigeren, maar om jezelf serieus te nemen als instrument in je rol als leidinggevende.
Wat zelfbewust leidinggeven van jou vraagt
Zelfbewust leidinggeven vraagt geen perfectie, maar eerlijkheid. De bereidheid om te zien waar jij geraakt wordt, waar je jezelf inhoudt en waar je harder werkt dan nodig is. Niet om dat meteen te veranderen, maar om jezelf niet over te slaan.
Want hoe minder jij jezelf kent, hoe groter de kans dat je onbewust stuurt.
Mini-oefening voor startende leidinggevenden
Wil je hiermee oefenen, kies dan deze week één moment waarop je spanning voelt in je rol als leidinggevende. Merk op wat je voelt, benoem dat voor jezelf zonder oordeel en stel jezelf één vraag: Wat heb ik hier nu nodig om stevig te blijven staan?
Meer hoeft het niet te zijn.
Lees verder in de serie Start Sterk als Leidinggevende
- Deel 1: Waarom kennis niet genoeg is
- Volgende deel: Empathie en verbinding – nabij zijn zonder jezelf te verliezen
