Wanneer weten niet automatisch leidt tot doen

Start Sterk als Leidinggevende – Deel 1 van 11

Veel startende leidinggevenden beginnen hun rol met een stevige basis aan kennis. Ze kennen de inhoud van het werk, hebben trainingen gevolgd, weten hoe processen lopen en wat er van hen wordt verwacht. Op papier klopt het. En toch merken ze al snel dat leidinggeven in de praktijk weerbarstiger is dan gedacht.

Niet omdat ze te weinig weten, maar omdat leidinggeven iets anders vraagt dan kennis alleen.

Leidinggeven gaat niet alleen over begrijpen wat er moet gebeuren, maar over hoe je handelt wanneer het spannend wordt. Wanneer gesprekken anders lopen dan gepland, wanneer je wordt tegengesproken, wanneer emoties meespelen of wanneer je zelf twijfelt. Op die momenten blijkt kennis zelden voldoende. Dan gaat het over hoe je aanwezig bent, hoe je reageert en wat je meebrengt in het contact met anderen.

Van weten naar doen — en naar zijn

Kennis helpt je om situaties te duiden. Ze geeft richting, taal en structuur. Maar kennis bepaalt niet automatisch hoe je handelt. Je kunt precies weten hoe een goed gesprek eruitziet, zonder dat het lukt om dat gesprek ook daadwerkelijk te voeren. Je kunt weten hoe feedback gegeven moet worden, maar vastlopen zodra de ander emotioneel reageert. Je kunt weten wat situationeel leiderschap inhoudt en toch steeds hetzelfde doen.

Dat verschil zit niet in intelligentie of motivatie, maar in vaardigheden. In hoe je omgaat met spanning, onzekerheid en dynamiek. In wat je doet wanneer het niet meer volgens het boekje gaat.

Daar verschuift leidinggeven van weten naar doen. En uiteindelijk naar zijn.

Waarom kennis onder druk tekortschiet

Juist onder druk vallen we terug op automatische patronen. We gaan sneller praten, meer uitleggen, vermijden confrontaties of nemen dingen over. Niet omdat we dat willen, maar omdat spanning ons handelen stuurt. Op zulke momenten is kennis niet weg, maar wel naar de achtergrond verdwenen.

Wat dan het verschil maakt, zijn vaardigheden die je helpen om aanwezig te blijven. Om op te merken wat er in jou gebeurt en daar niet direct door geleid te worden. Om ruimte te houden in gesprekken en bewust te kiezen hoe je reageert. Dat zijn geen technieken, maar menselijke vaardigheden.

Soft skills als fundament van leidinggeven

Soft skills worden vaak gezien als aanvullend: iets wat handig is als je het hebt, maar niet essentieel. In de praktijk blijkt het tegenovergestelde. Soft skills zijn geen extra laag bovenop kennis, maar het fundament waarop kennis kan werken.

Vaardigheden als communicatie, zelfbewustzijn en empathie bepalen of jouw kennis daadwerkelijk effect heeft in contact met anderen. Ze maken het verschil tussen weten wat nodig is en het ook kunnen doen op het moment dat het ertoe doet.

Zonder deze vaardigheden blijft kennis abstract. Met deze vaardigheden wordt kennis praktisch, menselijk en werkzaam.

Leidinggeven vraagt iets van jou als mens

Wat leidinggeven complex maakt, is niet de inhoud, maar het feit dat jij zelf onderdeel bent van de situatie. Jouw stemming, aannames en reacties doen ertoe. Wat er in jou gebeurt, werkt door in het team. Ook als je niets zegt. Ook als je denkt neutraal te zijn.

Dat vraagt dat je jezelf meeneemt in je rol. Niet om alles perfect te doen, maar om te herkennen waar je geraakt wordt, waar je onzeker wordt en waar je automatisch reageert. Juist daar begint leiderschap.

De basis van deze reeks

Deze artikelenreeks vertrekt vanuit één uitgangspunt: leidinggeven is niet ingewikkeld omdat je te weinig weet, maar omdat het iets van je vraagt als mens.

De basis ligt in mijn eigen ervaring als leidinggevende. Niet omdat die leidend moet zijn, maar omdat ieder pad anders is en niemand het leidinggeven op dezelfde manier leert. Wat ik beschrijf, zijn inzichten die mij hebben geholpen om steviger te staan in mijn rol. Je kunt eruit halen wat voor jou herkenbaar of bruikbaar is en laten liggen wat niet past. Leidinggeven vraagt nu eenmaal dat je je eigen weg vindt, in je eigen tempo.

Reflectievraag

In welke situaties merk jij dat je wéét wat nodig is, maar toch anders handelt dan je zou willen? Wat vraagt dat moment van jou, los van kennis en oplossingen?

Lees verder in de reeks Start Sterk als Leidinggevende

• Deel 1 – Waarom kennis niet genoeg is

• Deel 2 – Communicatie en beïnvloedingskracht

• Deel 3 – Zelfbewustzijn en zelfreflectie

• Deel 4 – Empathie en verbinding

• Deel 5 – Grenzen stellen en assertiviteit